Comino
Dzika Wyspa

Abraham Abulafia — twórca Kabały Prorockiej i jeden z najbardziej wpływowych mistyków żydowskich — był zesłany na Comino w latach 1285–1291. Tu napisał "Sefer ha-Ot" (Ksiąga Znaku), swoje proroctwo o przybyciu Mesjasza.

Nazwa "Comino" pochodzi od arabskiego "kammon" — kminek. Ta rozgrzewająca przyprawa kiedyś rosła dziko na całej wyspie. Arabowie panowali tu 200 lat (870–1091) i zostawili po sobie nie tylko nazwę.

Włoski plan operacyjny "C3" z 1942 r. zakładał desant na Comino jako operację pomocniczą do oblężenia Malty. Miał okrążyć wyspę od zachodu i odciąć zaopatrzenie. Plan nigdy nie wszedł w życie.

Armaty Baterii Santa Marija leżały w skalnym wąwozie przez ponad 200 lat. W 1997 r. śmigłowiec HMS Illustrious Królewskiej Marynarki Wojennej wydobył je we współpracy z Siłami Zbrojnymi Malty.

Dziś na Comino mieszkają na stałe tylko 2 osoby. Ksiądz odprawia msze wyłącznie latem, policjant przyjeżdża promem. Zimą wyspa jest praktycznie bezludna przez całe miesiące.

Od 1979 do 2011 r. na SE krańcu Comino działała farma świń, która odbudowała hodowlę maltańską po epidemii pomoru afrykańskiego. Dziś to najbardziej zaskakujące ruiny wyspy — turyści rzadko o nich wiedzą.

W szczycie sezonu Blue Lagoon odwiedza do 4 000 turystów dziennie — ponad 2 000 razy więcej niż wynosi stała populacja wyspy (2 osoby). Stąd wprowadzony limit i system QR od 2025 r.

Szpital kwarantannowy na Comino ("Il-Palazz") działał nieprzerwanie od lat 90. XIX w. do lat 60. XX w. Przez pół wieku izolował marynarzy z Lewantu, Afryki i Bliskiego Wschodu od reszty Malty.